Expertinterview: 'Is monogamie onnatuurlijk?'

'Polygamie zit in ons erfelijk materiaal'

Peter Segers is al vijftien jaar relatie- en gezinstherapeut en werkt nu in L'Equilibre, een centrum voor psychodiagnostiek te Sint-Niklaas. Dagelijks krijgt hij koppels met relatieproblemen over de vloer en stelt vast dat monogamie louter een aangeleerd gedrag is.

Bent u het eens met de vaststelling van Charles Darwin in zijn boek The origin of species dat de mens van nature niet monogaam is?

Peter Segers: Als we op het niveau zitten van het instinct, denk ik dat monogamie er niet in zit. Wanneer we hoger gaan in de ontwikkeling, zorgen culturele gedragspatronen en verwachtingen ervoor dat je de biologie moeilijk kunt doortrekken. Wij verwachten als hoger ontwikkelde wezens, dat als je een intieme relatie met iemand aangaat daar heel sterke voorwaarden aan verbonden zijn. De drive om de biologie te laten werken is een van de voornaamste redenen waarom koppels het niet halen. Degenen die er wel in slagen ontwikkelen een gedrag dat past bij de verwachtingen: ik ben nummer één voor u, en jij bent nummer één voor mij. Maar dat is een ontwikkeld stadium want ik geloof niet dat het genetisch is. 

Dus u zegt dat wij hebben geleerd om serieel monogaam te zijn.

Segers: Polygamie blijft bestaan maar niet op hetzelfde moment omdat we een westers geweten hebben ontwikkeld. Leerervaring is de oorzaak van seriële monogamie. Eeuwen geleden werden er al oorlogen uitgevochten om een vrouw te veroveren of om ze niet te verliezen. Dat gedrag is in ons gekropen waardoor het een soort erfelijk materiaal of gen is geworden. Maar er zijn culturen waar de verwachtingen en gedragingen op een andere manier geëvolueerd zijn. Want ik hoor dat er sjeiks zijn die een harem van vijftien vrouwen hebben. Volgens de psycholoog S. Freud controleert het Über Ich, bekend als het geweten, het Ess of de instincten. Dat maakt dat het verschil in bepaalde culturen anders kan worden bekeken omdat daar al zo lang op een andere manier werd geleefd.

Evolutie-psycholgen beweren dat wij dezelfde instincten hebben als onze voorouders, en dat onze hersenen weinig veranderd zijn. Wat vindt u van deze constatatie?

Segers: Vroeger waren wij apen, maar doorheen de evolutie van the species zijn wij ook mens geworden. We staan niet los van onze geschiedenis. Polygamie zit dus in ons erfelijk materiaal.  Onze hersenen zijn er fysiek niet anders gaan uitzien, maar hun werking is gigantisch geëvolueerd. Logisch toch als je merkt dat de maatschappij de laatste dertig jaar is ontploft, zou zeggen dat we inhoudelijk niet verder staan verkeerd zijn. 

Gelooft u in vreemdgaan als afrodisiacum?

Segers: Ik maak alleen het tegenovergestelde mee. Als het uitkomt is het gedaan. Indien ze toch besluiten om bij elkaar te blijven, is het seksuele leven compleet verstoord. Wanneer de partner beslist om na het vreemdgaan van zijn geliefde het seksleven kunstmatig aan te drijven, is dat eerder uit angst. Intimiteit delen met iemand anders werkt in deze maatschappij altijd brekend. De meerderheid is emotioneel gekwetst en ervaart dat als het breken van het grote engagement dat in deze cultuur van elkaar gevraagd wordt.

Denkt u dat voorbehoedsmiddelen stimulerend werken op vreemdgaan?

Segers: Je hebt door de inbreng van dit soort medicatie de mogelijkheid om seksualiteit te ontdoen van voortplanting en ze te koppelen aan genot. En dat was tweehonderd jaar geleden een zonde, maar dat is stilletjes aan het weggaan. Voorbehoedsmiddelen maken het mogelijk om een gedrag vrijer te maken of beperkter te houden, maar ze zijn niet de oorzaak. Het is maar een afslag van een snelweg. Er zijn zoveel andere inputs die beslissen over het monogame of polygame.

Gaan mannen sneller vreemd dan vrouwen?

Segers: Zondigen tegen het cultureel opgelegde zal bij een man sneller gebeuren. We leven al jarenlang in een bijzonder stresserende maatschappij. De vrouw heeft ondertussen twee jobs op zich genomen, terwijl de man op één job is blijven staan. Stress op een mannelijk libido zal versterkend werken, en bij een vrouw eerder belemmerend. Je ziet het vaak gebeuren dat mannen en vrouwen zo onder stress lopen dat twee op drie koppels uit elkaar gaan.

    Peter Segers, relatie- en gezinstherapeut aan L'Equilibre.

Pro&contra interview over de onnatuurlijkheid van monogamie

‘Wij zijn roofdieren die afgaan op de geur van hun prooi’

Kathleen Van Mele, een 18-jarige studente van 7 Kantoor aan de Broederschool in Sint-Niklaas, vindt dat monogame mensen die levenslang hun partner trouw blijven, onnatuurlijk zijn: ‘Vreemdgaan gebeurt meestal als je iets mist in je partner. Als je van bepaalde innerlijke of uiterlijke eigenschappen houdt die je niet terugvindt in je vaste partner, maar wel in andere mannen, zul je sneller vreemdgaan. Wanneer je partner je niet helpt als je problemen hebt, en iemand anders doet dat wel. Of als je op donkerharigen valt, en je partner voldoet niet aan deze eigenschap, zal de verleiding groter zijn. En van het een komt het ander. Maar het gebeurt ook als jij je partner beu geraakt, waardoor je op zoek gaat naar spanning en avontuur, zowel op het gebied van hobby’s, karakter en seks. Indien de seks geen voldoening geeft, of je wilt meer experimenteren in bed en je partner niet, ga je daar op andere manieren proberen aan te geraken. Wij stammen af van apen, en zij beperken zich ook niet tot één sekspartner. Ergens zullen wij ook hun gedrag overgeërfd hebben. Je zult altijd die drang blijven hebben om polygaam te zijn. En als je meer buitenkomt verhoogt de kans dat je iemand tegenkomt, waardoor de kans groter wordt om vreemd te gaan.Monogamie zit gewoonweg niet in onze natuur. Het is onnatuurlijk omdat wij dierlijke instincten hebben. Wij zijn eigenlijk jagers, zoals roofdieren, die afgaan op de geur van hun prooi. Zij hebben ook affectie nodig van meerdere dieren omdat ze niet toekomen met één partner. De mens heeft dat ook nodig, en als hij dat bij die ene partner niet kan vinden, zal hij dat bij anderen zoeken. Wij jagen als het ware op onze prooien, op zoek naar affectie. Naarmate we ouder worden en we jongere collega’s ontmoeten, is de aantrekkingskracht groter omdat je in hem veel betere eigenschappen gaat zien die je bij de huidige partner mist. Bovendien ga jij je veel jonger voelen als je met een jongere persoon samen bent.’

   Kathleen Van Mele (18)

   Sarah McCarthy (22)

‘Monogaam zijn kan alleen als je relatie op alle vlakken goed zit’

Sarah McCarthy, een 22-jarige studente vertaler-tolk Engels en Italiaans aan Artesis Hogeschool in Antwerpen, is ervan overtuigd dat monogamie natuurlijk is: ‘Twee mensen die elkaar vinden op deze wereld horen bij elkaar. En als het perfect past, heb je geen drift om er iemand anders bij te betrekken. Je deelt al zoveel met die persoon dat het onmogelijk is om twee partners op hetzelfde moment te hebben. Twee relaties hebben gaat mentaal niet. Fysiek daarentegen misschien wel, maar er zal altijd iets aan je geweten blijven knagen. Je gaat dan de persoon van wie je houdt verwaarlozen. Je verliest altijd iets bij die persoon, dat je bij de andere gaat compenseren. In een slechte relatie, een waar je niet op dezelfde lijn zit, is dat wel mogelijk. Monogamie is natuurlijk als het met die ene persoon is. Het is normaal dat als je niet zeker bent van je relatie, je gaat kijken of er andere en betere mogelijkheden zijn. Als het je eerste relatie is, weet je niet of dit je beeld is van een relatie want op televisie wordt het helemaal anders voorgesteld. Je wilt je leven toch delen met die ene persoon? Ik heb dat zo in mijn gedachten geprent: vanaf de ontmoeting tot je dood. Maar als het niet lukt, dan wil je toch niet de hele tijd met die persoon samen zijn? Monogaam zijn hoort in onze maatschappij, dus heeft iedereen de gedachte dat het zo moet. Je mag niet anders doen. Daarom gaan mensen die deze drijfveer hebben dat stiekem doen. Maar ik vind dat het niet kan. Dat betekent dat ze bij die ene persoon niet horen te zijn. Als de relatie niet goed is, moeten ze die beëindigen en naar iemand anders gaan, en het niet stiekem allebei doen. Lichaam en geest behoren toe aan één persoon. Het punt van monogamie is je goed voelen in je relatie. Indien jij je op alle vlakken goed voelt in een relatie, zul je de behoefte niet hebben om naar iemand anders te gaan. Wanneer er één ding ontbreekt, zoals seks, gaan ze dat compenseren bij iemand anders.’