Expertinterview: 'Is monogamie onnatuurlijk?'

'Polygamie zit in ons erfelijk materiaal'

Peter Segers is al vijftien jaar relatie- en gezinstherapeut en werkt nu in L'Equilibre, een centrum voor psychodiagnostiek te Sint-Niklaas. Dagelijks krijgt hij koppels met relatieproblemen over de vloer en stelt vast dat monogamie louter een aangeleerd gedrag is.

Bent u het eens met de vaststelling van Charles Darwin in zijn boek The origin of species dat de mens van nature niet monogaam is?

Peter Segers: Als we op het niveau zitten van het instinct, denk ik dat monogamie er niet in zit. Wanneer we hoger gaan in de ontwikkeling, zorgen culturele gedragspatronen en verwachtingen ervoor dat je de biologie moeilijk kunt doortrekken. Wij verwachten als hoger ontwikkelde wezens, dat als je een intieme relatie met iemand aangaat daar heel sterke voorwaarden aan verbonden zijn. De drive om de biologie te laten werken is een van de voornaamste redenen waarom koppels het niet halen. Degenen die er wel in slagen ontwikkelen een gedrag dat past bij de verwachtingen: ik ben nummer één voor u, en jij bent nummer één voor mij. Maar dat is een ontwikkeld stadium want ik geloof niet dat het genetisch is. 

Dus u zegt dat wij hebben geleerd om serieel monogaam te zijn.

Segers: Polygamie blijft bestaan maar niet op hetzelfde moment omdat we een westers geweten hebben ontwikkeld. Leerervaring is de oorzaak van seriële monogamie. Eeuwen geleden werden er al oorlogen uitgevochten om een vrouw te veroveren of om ze niet te verliezen. Dat gedrag is in ons gekropen waardoor het een soort erfelijk materiaal of gen is geworden. Maar er zijn culturen waar de verwachtingen en gedragingen op een andere manier geëvolueerd zijn. Want ik hoor dat er sjeiks zijn die een harem van vijftien vrouwen hebben. Volgens de psycholoog S. Freud controleert het Über Ich, bekend als het geweten, het Ess of de instincten. Dat maakt dat het verschil in bepaalde culturen anders kan worden bekeken omdat daar al zo lang op een andere manier werd geleefd.

Evolutie-psycholgen beweren dat wij dezelfde instincten hebben als onze voorouders, en dat onze hersenen weinig veranderd zijn. Wat vindt u van deze constatatie?

Segers: Vroeger waren wij apen, maar doorheen de evolutie van the species zijn wij ook mens geworden. We staan niet los van onze geschiedenis. Polygamie zit dus in ons erfelijk materiaal.  Onze hersenen zijn er fysiek niet anders gaan uitzien, maar hun werking is gigantisch geëvolueerd. Logisch toch als je merkt dat de maatschappij de laatste dertig jaar is ontploft, zou zeggen dat we inhoudelijk niet verder staan verkeerd zijn. 

Gelooft u in vreemdgaan als afrodisiacum?

Segers: Ik maak alleen het tegenovergestelde mee. Als het uitkomt is het gedaan. Indien ze toch besluiten om bij elkaar te blijven, is het seksuele leven compleet verstoord. Wanneer de partner beslist om na het vreemdgaan van zijn geliefde het seksleven kunstmatig aan te drijven, is dat eerder uit angst. Intimiteit delen met iemand anders werkt in deze maatschappij altijd brekend. De meerderheid is emotioneel gekwetst en ervaart dat als het breken van het grote engagement dat in deze cultuur van elkaar gevraagd wordt.

Denkt u dat voorbehoedsmiddelen stimulerend werken op vreemdgaan?

Segers: Je hebt door de inbreng van dit soort medicatie de mogelijkheid om seksualiteit te ontdoen van voortplanting en ze te koppelen aan genot. En dat was tweehonderd jaar geleden een zonde, maar dat is stilletjes aan het weggaan. Voorbehoedsmiddelen maken het mogelijk om een gedrag vrijer te maken of beperkter te houden, maar ze zijn niet de oorzaak. Het is maar een afslag van een snelweg. Er zijn zoveel andere inputs die beslissen over het monogame of polygame.

Gaan mannen sneller vreemd dan vrouwen?

Segers: Zondigen tegen het cultureel opgelegde zal bij een man sneller gebeuren. We leven al jarenlang in een bijzonder stresserende maatschappij. De vrouw heeft ondertussen twee jobs op zich genomen, terwijl de man op één job is blijven staan. Stress op een mannelijk libido zal versterkend werken, en bij een vrouw eerder belemmerend. Je ziet het vaak gebeuren dat mannen en vrouwen zo onder stress lopen dat twee op drie koppels uit elkaar gaan.

    Peter Segers, relatie- en gezinstherapeut aan L'Equilibre.